Doorgaan naar hoofdcontent

Wonen in schilderijen - waarom zijn er zo weinig straten genoemd naar beroemde schilderwerken?

Er zijn nogal wat steden en dorpen in Nederland met een schilderswijk. Naar Rembrandt van Rijn zijn meer dan 200 straatnamen genoemd en ook Hals, Potter, Van Gogh en Vermeer doen het goed. Bij schrijvers zie je nog wel dat er niet alleen straten naar de schrijvers zelf zijn genoemd, maar ook naar hun boeken of romanfiguren. Straten die zijn genoemd naar bekende schilderwerken blijken echter nauwelijks voor te komen. We gaan eens op zoek.

Wat zijn de bekendste schilderijen? Ik denk zelf bijvoorbeeld aan het Meisje met de parel van Vermeer, De stier van Potter en de Zonnebloemen van Van Gogh. Er zijn wel straten genoemd naar meisjes, parels, stieren en zonnebloemen, maar die straatnamen hebben niks met de schilderijen te maken. Een ander bekend schilderij van Vermeer is Het melkmeisje. In De Meern hebben ze een Melkmeisjeslaan. Die straat ligt echter tussen de Gouvernantelaan, Marketensterlaan en Ganzenhoedsterlaan, en het blijkt hier dus om oude vrouwenberoepen te gaan. Misschien dat het schilderij hier wel van invloed is geweest op de keuze van het beroep, maar het gaat in Weesp vooral om het beroep. Vermeer schilderde ook Het straatje. Er zijn een stuk of tien plaatsen in Nederland waar een straatje ligt dat Het Straatje of 't Straatje heet, maar die hebben allemaal niks met het schilderij te maken. Straatje is natuurlijk ook helemaal geen vreemde naam, voor een straatje.

Het beroemdste schilderij is waarschijnlijk De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn. In Etten-Leur ligt een Nachtwachtstraat en die heeft de Schildershof als zijstraat. Dat kan toch haast geen toeval zijn, zou je denken... het moet hier wel om de schilder en zijn schilderij gaan. Maar andere straten in de buurt heten Schipperstraat, Smidweg en Koetsierhof. Vermoedelijk is de nachtwacht hier dus gewoon als beroep vernoemd. Dat geldt ook voor de Nachtwachtstede in Nieuwegein, nabij de Weverstede en de Tinnegieterstede. De Staalmeesters is een ander bekend schilderij van Rembrandt van Rijn. In Weesp ligt een Staalmeesterspad en in Delft een Staalmeesterstraat, maar die liggen ook weer in een buurt waar de straten allemaal naar oude beroepen zijn genoemd. Geen vernoeming naar het schilderij dus.

De Nachtwacht is trouwens de bijnaam van het schilderij, want officieel heet het De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren. Maar bij die naam heb ik ook geen straatnamen kunnen vinden. Dat is trouwens het probleem van veel andere schilderijen: de naam leent zich gewoon niet zo voor een straatnaam. Bij schilderijen met namen zoals De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp, Caféterras bij nacht, Molen bij Wijk bij Duurstede, De lachende cavalier of Zelfportret is het maar beter dat er geen straten naar genoemd zijn.

Zo komen we nergens. Bestaan er überhaupt wel straten die naar schilderijen zijn genoemd? Jazeker, en met De Nachtwacht en De Staalmeesters zaten we ook al erg in de buurt. Aan de rand van het Rembrandtpark in Amsterdam liggen namelijk de Nachtwachtlaan en de Staalmeesterslaan; een park voor de beroemde schilder en twee lanen voor zijn beroemdste werken. En als je in Lochem de Rembrandtlaan volgt, kom je uit op het Nachtwachtplein. Ook daar is de vernoeming van het schilderij gekoppeld aan de vernoeming van de schilder zelf. Hiermee staat de teller voor de werken van Rembrandt op drie, maar meer heb ik er ook niet kunnen vinden.

We gaan snel verder naar Schoondijke, een plaats in Zeeland met ongeveer 50 straatnamen. Daar liggen in de schilderswijk onder andere een Rembrandt van Rijnstraat, een Frans Halsstraat en een Vincent van Goghstraat, maar ook... het Straatje van Vermeer! Ze hadden die straat natuurlijk de Johannes Vermeerstraat kunnen noemen, maar op deze manier vernoemen ze in één klap de schilder en een van zijn bekendste werken. Een pareltje.

Als er straten zijn genoemd naar werken van Rembrandt van Rijn en Johannes Vermeer, dan zal Vincent van Gogh toch ook wel ergens een vernoeming hebben? Gelukkig wel. Daarvoor gaan we naar Nuenen, waar Van Gogh een tijdlang woonde. Nabij de Vincent van Goghstraat en de Theo van Goghhof (genoemd naar zijn broer) ligt daar het Aardappeleterssteegje. Een prachtige naam. En mocht je nou denken dat dat steegje best eens gewoon genoemd zijn kunnen zijn naar een paar mensen die graag aardappels eten: op het straatnaambord staat als onderschrift "naar het schilderij van Vincent van Gogh - 1885", dus hier is geen enkele twijfel mogelijk.

Twee keer De Nachtwacht, een keer De Staalmeesters, een keer de Aardappeleters en het Straatje van Vermeer. Daarmee kom ik dus in totaal op vijf straten die naar schilderijen zijn genoemd. Dat is denk ik niet genoeg om een museum mee te vullen. Of heb ik er misschien ergens nog eentje gemist?

Reacties

Anoniem zei…
En Mona Lisa?
Dinx zei…
@anoniem:
Ik heb geen Nederlandse straten kunnen vinden die naar beroemde schilderwerken van buitenlandse schilders zijn genoemd. Geen Mona Lisastraat, geen Guernicalaan en geen De Schreeuwsteeg.
Anoniem zei…
Zouden er straten zijn vernoemd naar andere kunstwerken? Composities? Liederen? Toneelstukken? Beelden?
Dinx zei…
@Anoniem:
Er zijn in Nederland een stuk of twintig wijken waar straten naar opera's zijn genoemd. Naar Aïda zijn bijvoorbeeld 18 straten genoemd. En dan hebben we ook nog straten die naar Carmen, Fidelio, Nabucco, La Traviata, Rigoletto, Tosca en nog aardig wat andere opera's genoemd zijn.
Bij romans, toneelstukken en oude ridderverhalen worden straten bijna altijd naar de hoofdpersonen genoemd en niet naar het toneelstuk zelf. Maar vaak heten die werken naar de hoofdpersoon en zou je ook kunnen zeggen dat het werk vernoemd is. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Mariken van Nimwegenstraat, Esmoreitstraat, Elckerlijcplein, de Max Havelaardreef en de Gijsbreght van Amstelstraat. Dergelijke namen komen ook op meerdere plaatsen voor.
Mauk zei…
Zonder-titel-weg.
SteKa zei…
Op de plek waar Vermeer het schilderij 'Gezicht op Delft' schilderde ligt nu 'Plein Delftzicht'. Telt dat ook?
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

Bijzonder: in heel Bilthoven is werkelijk geen straat te bekennen!

Bilthoven is een dorp met ruim 20.000 inwoners. Zo op het eerste oog is Bilthoven een dorp als vele anderen: het heeft een winkelcentrum, een bedrijventerrein, wat sportclubs, een begraafplaats en een treinstation. Maar als je wat beter kijkt, zie je dat Bilthoven iets heel bijzonders heeft.

Dat bijzondere heeft natuurlijk iets met straatnamen te maken, anders zou ik er hier niet over schrijven. Maar zelfs de straatnamen van Bilthoven zijn op het eerste oog heel gewoon. Bilthoven heeft een schildersbuurt met een Rembrandtlaan en een Jan Steenlaan, een vogelbuurt met een Staartmeeslaan en een Lijsterlaan, een oranjebuurt met een Emmaplein en een Julianalaan, een componistenbuurt met een Mozartlaan en een Beethovenlaan en een bomenbuurt met een Lindelaan en een Eikenlaan. Zo kennen we wel meer plaatsen! Er is in Bilthoven een buurt waar straten zijn genoemd naar architecten zoals Berlage en Dudok, een jachtbuurt met namen zoals Valkenierlaan en Drift, een buurt met ruimtenamen zoals Mel…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…