Doorgaan naar hoofdcontent

Boeken over straten voor mensen met namen

Het gebeurt niet vaak dat er straatnamen worden genoemd naar personen die nog in leven zijn. En het komt ook niet vaak voor dat er boeken worden gemaakt over die straatnamen. Toch zijn er afgelopen jaar twee van die boeken verschenen: After Mandela (over alle straatnamen voor Nelson Mandela) en Koninklijke Wegen (over alle straatnamen voor koning Willem-Alexander). Ik heb ze allebei verslonden.

Koninklijke Wegen
Er zijn in Nederland in de loop der jaren meer dan tweehonderd straten, wegen, lanen en pleinen naar Willem-Alexander genoemd. Fotografe Charlotte Bogaert heeft drie jaar de tijd genomen om van al die straten een foto te maken. Het resultaat heeft ze gebundeld in het boek 'Koninklijke Wegen'. Met die foto's heeft ze iets bijzonders gedaan: in plaats van gewoon één foto te maken, heeft ze van iedere straat een hele serie foto's gemaakt en die in één beeld samengevoegd. Dat levert heel bijzondere foto's op van drukke straten waar overal mensen lopen, fietsen en spelen. Een vrolijke drukte, die tegelijkertijd onwerkelijk én geloofwaardig is.

Meer dan tweehonderd straten - dat zijn dus ook meer dan tweehonderd foto's. Samen geven die drukke straatfoto's een mooi beeld van Nederland. Als je je ogen goed de kost geeft, is er op iedere foto's wel iets bijzonders te ontdekken. Rare mannetjes, dubbele honden, vreemde taferelen. Wat opvalt, is dat er heel veel Willem-Alexanderstraten zijn die erg op elkaar lijken. Dat is niet vreemd: veel van die straten zijn in de jaren zeventig en tachtig vernoemd, en ze liggen dus veelal in typische jarenzeventig- en jarentachtigwijken. Veel rijtjeshuizen met puntdaken dus, zoals je die overal ziet. Er zitten nauwelijks straten bij met de allure die bij een koning past. Er waren blijkbaar maar weinig plaatsen die het geduld op konden brengen om met het vernoemen van de kroonprins te wachten tot zich een passende straatnaam aandiende.

Bij het samenstellen van het boek hoorde Charlotte Bogaert ook veel verhalen over de geschiedenis van de Willem-Alexanderstraten. Voor die verhalen was in het boek geen ruimte meer, dus die krijgen binnenkort een plekje op de website www.koninklijkewegen.nl. Achterin het boek staat wel een lijst met het 'bouwjaar' van alle Willem-Alexanderstraten.

After Mandela
Als er in Nederland een nieuw kroonprinsje of kroonprinsesje wordt geboren, is het bijna vanzelfsprekend dat er direct overal straten naar de toekomstige troonopvolger worden genoemd. Bij Nelson Mandela is dat bijna tegenovergesteld. Toen de eerste straatnamen in Nederland werden genoemd, zat hij nog in de gevangenis. Sommige mensen zagen hem toen al als vrijheidsstrijder en held, maar voor anderen was hij een rebel, een terrorist en een crimineel. Het was maar net van welke kant je het bekeek. Dat moet haast wel interessante verhalen opleveren. In After Mandela verzamelden Jan Dirk van der Burg en Stefanie Grätz informatie over alle straten die in Nederland naar Nelson Mandela zijn genoemd.

After Mandela is net als Koninklijke Wegen een fotoboek. Maar daar waar de Willem-Alexanderstraten met een vrolijke drukte zijn vastgelegd, zijn de Mandelastraten op de foto's juist helemaal leeg; er is geen mens te bekennen. Daardoor ga je nog meer letten op het soort straten en pleinen dat naar Mandela genoemd is. Dan dient zich automatisch de vraag aan die Jan Dirk van der Burg zichzelf ook stelde: wat zou Mandela nou van zo'n eerbetoon vinden?

Het bijzondere van het boek dat is er naast de foto's ook allerlei verhalen van 'achter de schermen' in zijn verzameld. Delft was de eerste plaats in Nederland waar een straatnaam naar Mandela is genoemd; het lijkt erop dat dat was omdat die naam mooi binnen het gekozen thema 'De Derde Wereld' paste. Veel vernoemingen die volgden in andere plaatsen waren onderdeel van de anti-apartheidspolitiek die veel gemeentes in de jaren tachtig gingen voeren. In sommige steden werd flink discussie gevoerd of je nou wel een straat naar Mandela (en andere vrijheidsstrijders) moest noemen, terwijl men in andere plaatsen juist graag gehoor gaf aan suggesties van betrokken burgers of vooruitstrevende raadsleden. De verhalen geven een mooi beeld van de politiek aan het eind van de vorige eeuw, en vooral ook van de discussies die er kunnen zijn bij de vernoeming van straten naar nog levende personen.De meeste vernoemingen zijn overigens uit de jaren negentig; die zijn dus van ná de vrijlating van Mandela en van ná zijn benoeming tot president. En natuurlijk is iedere vernoeming een eerbetoon aan Mandela, hoe mooi of lelijk de straat zelf ook is.

Samenvat
Twee personen met al hun straatnamen. Dat levert twee interessante boeken op. Koninklijke Wegen is interessant vanwege de vrolijk drukke foto's die goed zijn voor uren kijkplezier. En After Mandela is interessant vanwege de boeiende verhalen die een inkijkje geven in de straatnaampolitiek. Beide boeken laten wat van de wereld zien die schuilgaat achter de straatnaambordjes.


Reacties

Anoniem zei…
Zijn er überhaupt meer boeken over straatnamen die naar één persoon genoemd zijn?
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…