Doorgaan naar hoofdcontent

Berichten

Berichten uit 2014 weergeven

Top-10: de straatnamen van 2014

Het is de tijd van eindejaarslijstjes, verkiezingen en jaaroverzichten. Daar doe ik graag aan mee met een eigen top-10: de straatnamen van 2014.

Ik had als top-10 natuurlijk gewoon een lijstje kunnen maken met tien straatnamen die het afgelopen jaar in het nieuws waren, zoals het Adolf Hitlerplein, de Nazarethlaan, de Ajaxstraat, de Hamburgerstraat, de Ceintuurbaan, 't Kip, het Els Borstplein, de Gezina van der Molenlaan, de Holtslagwegen de Tostilaan. Dat heb ik dus niet gedaan. In plaats daarvan heb ik een mooi lijstje gemaakt met tien zo op het eerste oog wellicht willekeurig lijkende straatnamen in een ogenschijnlijk misschien net zo willekeurige volgorde. Maar er is niks willekeurigs aan de tien straatnamen en ze hebben ook nog eens - letterlijk en figuurlijk - een link met tien straatnaamverhalen die ik dit jaar schreef.

Hier komt hij dan, mijn top-10 met straatnamen van 2014:
Eenheid (Sneek)Tweede Van Der Helststraat (Amsterdam)Drie Groene Eikels (Enkhuizen)Vierde Buitenpe…

In 's-Hertogenbosch komen ze overal achter

Vroeger deden ze niet zo moeilijk. De straat achter de kerk? Die noemden ze gewoon Achter de kerk. Dat was nog handig ook, want als iemand je vertelde dat je 'Achter de kerk' een pakje af moest leveren, was meteen helemaal duidelijk waar je moest zijn. Als je tenminste wist waar de kerk was.

Op aardig wat plaatsen werden die aanduidingen met 'Achter ...' uiteindelijk echte straatnamen. Dat ging bijna altijd zonder achtervoegsel zoals -straat of -steeg, omdat het aanvankelijk gewoon een algemene aanduiding was. Je ziet die Achter-straten natuurlijk vooral terug in historische binnensteden. Sterker nog: ze behoren tot de oudste bekende straatnamen. In 1464 had men in Utrecht al een straat die Achter Sint Pieter heette. In Nijmegen lag in 1438 een Achter de Meipoort en in 1427 al een Achter dat Gasthuis. De oudste vermelding van Achter die Nieukerk in Delft dateert uit 1432. In Arnhem hadden ze in 1431 een Achter Rodenborch. De oudste Achter-straten lagen in Maastricht: A…

Een tosti zonder bord: een tostidrama in drie bedrijven

Het was zo'n fijn verhaal: een groep scholieren voerde actie om van een naamloos straatje in Den Burg de Tostilaan te maken. Ze wisten de plaatselijke politiek te overtuigen en begin deze maand werd het straatnaambordje officieel onthuld. Maar nog geen week later was het bord al weer verdwenen...

De scholieren
Al jarenlang rennen de scholieren iedere donderdag naar het huis van de vader van één van hen, die een grote schaal heerlijke tosti's voor ze klaar heeft staan. Het zijn misschien wel de lekkerste tosti's van de hele wereld. Vanaf het schoolplein rennen ze langs het gemeentehuis, over een straatje dat bij de bouw van het gemeentehuis is aangelegd. Dat straatje had nog geen naam en dus bedachten ze op een gegeven moment dat het wel toepasselijk zou zijn als dit straatje 'Tostilaan' zou gaan heten. Hun verzoek aan de gemeente werd echter afgewezen. De jongelui lieten zich niet uit het veld slaan, en ze kwamen in actie. Ze hingen een kartonnen bordje op met de na…

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid. Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan.

De gekste straatnaam van Alkmaar:
1. Boezemsingel
2. Zwijnsmeerpad
3. Laan van Darmstadt

De gekste straatnaam van Almere:
1. Sesamstraat
2. Tante Pollewopstraat
3. De Brommy en Tommystraat

De gekste straatnaam van Amersfoort:
1. Achter de Heilige Geest
2. De Klapmuts
3. Trosjespeergaarde

De gekste straatnaam van Amsterdam:
1. Dubbeleworststeeg
2. Gebed Zonder End
3. Balk in 't Oogsteeg

De gekste straatnaam van het Gooi:
1. Groest (in Hilversum)
2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren)
3. Achter het Vosje (in Weesp)

De gekste straatnaam van Leiden:
1. Korte Langestraat
2. Kakelbaksteeg
3. Aarstraat

De gekste straatnaam van Utrecht:
1. A.B.C.-straat
2. Hanengeschrei
3. Zakk…

Wat zijn de regels voor nieuwe straatnamen?

Dorstige Smid, Mickey Mousestraat, Kerstomaatplantsoen. Tussen alle vragen die mensen me stellen over straatnamen, komen twee vragen iedere keer weer terug: wie bedenkt toch al die nieuwe straatnamen en wat voor regels gelden daarbij?

Het vaststellen van straatnamen is een taak van de gemeente - het gebeurt in het algemeen door het College van B&W. Veel gemeentes hebben een speciale straatnaamcommissie, die advies uitbrengt aan het College. In de commissie zitten deskundigen met verschillende achtergronden, zoals een stadshistoricus en een stedenbouwkundige. De manier waarop in een gemeente de straatnamen worden vastgesteld, is vastgelegd in een 'Verordening Straatnaamgeving en huisnummering'. In die verordening kan een gemeente ook richtlijnen voor de straatnamen opnemen, maar dat is niet verplicht. Het kan ook zijn dat de straatnaamcommissie ongeschreven regels hanteert.

Er is dus niet één vaste lijst met regels waar alle straatnamen in Nederland aan moeten voldoen. Maa…

Bewoners van de Peperstraat: moerasvolk of rijke kooplui?

Op tientallen plaatsen in Nederland liggen Peperstraten. Vaak wordt verteld dat deze straten herinneren aan ons rijke koopmansverleden, toen er volop in peper werd gehandeld en er in alle steden peperpakhuizen moeten zijn geweest. Voor de meeste Peperstraten geldt echter een heel ander verhaal.

Peper werd al als specerij gebruikt door oude volken als de Perzen, de Egyptenaren, de Grieken en de Romeinen. In de Middeleeuwen was het in Europa echter nog bijzonder schaars, en daardoor 'peperduur'. Het waren toen vooral de Arabieren die peper naar Europa brachten. Rond 1500 ontdekte de Portugees Vasco da Gama dat je rond Kaap de Goede Hoop naar 'de Oost' kon varen, en vanaf dat moment brachten ook de Portugezen peper naar Europa. Daarmee verdween de schaarste. De Nederlanders zagen wel wat in de handel in peper en andere specerijen uit Oost-Indië. Dat was een van de redenen dat in 1602 de Vereenigde Oostindische Compagnie werd opgericht. Er ontstond een - letterlijk en figu…

Vol gas door de Gymergas, de Goudgraversgas, de Giergasse en de Gassergasse

Straatnaamachtervoegsels zoals -straat, -weg en -steeg kennen we allemaal, maar het achtervoegsel -gas is veel minder bekend. Dat is niet vreemd: ondanks dat het een eeuwenoude aanduiding is, komt het in Nederland maar in de straatnamen van één stad voor. Typisch toch?

Het woord 'gas' (of 'gasse') kwam in de vijftiende eeuw al voor in het Nederlands met de betekenis 'onverharde weg'. Het Woordenboek der Nederlandse Taal noemt bij het woord enkele voorbeeldzinnen van P.C. Hooft, waaronder: "Mits dat de Koning deze gas insloegh, werdt hy den heer van Montigny gewaar". Het woord is verwant met het Duitse 'Gasse' (en het Oudhoogduits 'Gazza'), het Oudnoorse 'gata' en het Gotische 'gatvo'. Waarschijnlijk is het ook verwant met het woord 'gat' ('opening'), en daarmee ook met het achtervoegsel van zeestraten zoals het Kattegat tussen Denemarken en Zweden.

Maar goed, 'gas' was dus gewoon een aanduiding v…

Namen raden: straatnaam of verfkleur? Doe de quiz!

Prinsengracht en Leidseplein zijn bekende Amsterdamse straatnamen. En verf bestaat in kleuren zoals marineblauw en citroengeel. Ooit was alles zo heel overzichtelijk. Maar op een of andere manier gaan straatnamen en verfnamen steeds meer op elkaar lijken. Dan krijg je namen zoals Geduld, Duizendschoon en Overleg. 

Kun jij herkennen of iets een straatnaam of een verfkleur is? Doe dan de quiz. Daarin krijg je 20 namen te zien. De vraag is iedere keer hetzelfde: is het een bestaande straatnaam in Amsterdam of een officiële verfkleur uit het palet van Histor?

Powered by Interact

(Werkt de quiz hierboven niet? Klik dan hier: start de quiz.) 

De namen in de quiz zijn echte Amsterdamse straatnamen en verfkleuren van Histor. Geloof je het niet? Zoek de straten dan op op de kaart van Amsterdam en bekijk de kleuren in het palet van Histor.

Welke plaats heeft de meeste populaire straatnamen?

Toen ik onlangs Helvoirt uitreed, zag ik aan de linker- en rechterkant achtereenvolgens de Kastanjelaan, de Sportlaan, de Stationsweg, de Parallelweg en de Industrieweg voorbijkomen als zijstraten. Zie jij ook wat er zo bijzonder is aan deze straten? Misschien helpt het als ik zeg dat iets verderop in Helvoirt ook nog de Kerkstraat, de Julianastraat en de Molenstraat liggen. Prachtig toch?

De vijf zijstraten die ik na elkaar passeerde staan allemaal in de top-15 van meest voorkomende straatnamen van Nederland. Het zijn om precies te zijn de nummers zeven, tien, elf, dertien en veertien van die ranglijst. Met die drie andere straten die ik noemde, heeft Helvoirt ook nog de nummers één, drie en zes van de lijst. En dat in een dorp met honderd straatnamen en nog geen vijfduizend inwoners! Je begrijpt dat ik in mijn euforie nog een extra rondje door het dorp heb gereden. Tijdens dat rondje vroeg ik me af of er plaatsen zijn waar de hele top-tien van straatnamen voorkomt.

Voor als je de to…

Niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?

Zijn alle schilders naar wie straten zijn genoemd in de schilderswijk even bekend? Nee, natuurlijk niet. Rembrandt van Rijn en Vincent van Gogh zijn bij het grote publiek veel bekender dan bijvoorbeeld Jan van der Heijden en Pieter de Molijn. En dat geldt ook voor de schrijvers in de schrijversbuurt en de zeehelden in het zeeheldenkwartier. Personen die we anders misschien al lang vergeten zouden zijn, leven dankzij hun straatnamen in onze herinnering voort. Soms is het nog iets erger: dan kennen we de straatnaam nog wel, maar hebben we geen idee meer wie de persoon was waar de straat naar is genoemd.

De schrijver Gerard Reve vertelde in 1982 in een interview hoe hij dacht over de vergankelijkheid van roem, en de rol die straatnamen daarbij kunnen spelen: "Na mijn dood word ik op de scholen tien jaar vrijwillig gelezen en daarna nog eens tien jaar verplicht. Dan noemen ze een straat naar me. En dan ben ik helemaal vergeten. Niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?&quo…

Straten zonder einde? Die lopen vaak dood.

Iedere straat eindigt wel ergens een keer, zou je denken. Veel straten komen immers op andere straten uit, en anders lopen ze waarschijnlijk dood. Maar er zijn ook straatnamen die doen vermoeden dat straten eindeloos door kunnen lopen. Het Straatje-zonder-einde in Mechelen bijvoorbeeld, of het Laantje zonder Eind in Zeist. Wat zijn dat voor eindeloze straten?

Zo heel veel van die eindeloze straten zijn er niet in Nederland en België. Behalve de twee die ik al noemde, vond ik nog het Straatje Zonder Einde in Gent, de Straat zonder einde in Oostende en Laan Eindeloos in Heiloo. Als je deze straten op de kaart bekijkt, valt meteen op dat twee ervan alles behalve eindeloos zijn: de twee straatjes in Mechelen en Gent zijn doodlopend. Ook de straten in Oostende en Heiloo hebben een onbeduidende lengte van hooguit een paar honderd meter. Alleen het Laantje zonder Eind in Zeist geeft enigszins de schijn van eindeloosheid: het loopt ten oosten van Zeist de bossen in en is wel enkele kilometers…

Een wroetende mol, en andere dieren die dingen doen

Als je het Groningse dorp Bedum aan de noordkant uitrijdt, kom je langs een paar straatnamen die ook veel in andere plaatsen voorkomen: de Irenelaan (50x), de Parallelweg (225x) en de Lageweg (67x). En dan ineens ligt daar een straat met de bijzondere naam Wroetende Mol. Het lijkt me niet nodig om te zeggen dat die straatnaam uniek is. Wie noemt er nu een straat naar een wroetende mol?!

Een mol die wroet, en dat daar dan een straat naar genoemd wordt. Ik vind dat mooi. Ik heb even gekeken of er meer 'dieren of dingen die iets doen' zijn waar een straat naar genoemd is. Ik vond er nog acht in Nederland: de Vliegende Koffer in Eindhoven (genoemd naar een sprookje), de Vliegende Vaart in Terneuzen, Vliegend Hert in Deventer (genoemd naar een insect), de Vliegende Hollanderstraat in Rijsenhout, de Vliegend Hertlaan in Utrecht (genoemd naar een oud schip), De Helpende Hand in Amstelveen, de Gloeiende Spijker in Nieuwerbrug (genoemd naar een molen die in brand vloog en daarna op een…

Altijd in je element. Krypton, koper of kobalt, in welk element woon jij?

Als je als stad een thema zoekt voor de straatnamen in een nieuwe woonwijk kun je natuurlijk het beste een thema pakken met een he-le-boel namen zodat je een ruime keuze hebt. Zo is 'chemische elementen' een veilig thema, want daarmee kun je meer dan honderd straten van een naam voorzien. Eventueel kun je de straten nog per buurt ordenen in bijvoorbeeld edelgassen, halogenen en alkalimetalen. Mogelijkheden genoeg. Ik heb het periodiek systeem er eens bij gepakt en uitgezocht welke elementen het populairst zijn, en welke helemaal niet.

Even voor de duidelijkheid: ik ga het hier hebben over straten die naar chemische elementen genoemd zijn, en dus niet over straatnamen zoals Goudvink, Zilvermeeuw en Kwikstaart. Die lijken misschien wel naar de elementen goud, zilver en kwik te zijn genoemd, maar in werkelijkheid gaat het hier natuurlijk om straten die zijn genoemd naar vogels. De Kwikstaart telt dus niet mee, maar de Kwikstráát wel want dat is inderdaad een straat die naar het e…

Een straatnaam voor 'Wttewaall'? Dit is gekkenwerk!

Er zijn in Nederland drie straatnamen met de familienaam 'Wttewaall' erin. Waar komt die naam vandaan? En veel belangrijker nog: hoe spreek je die naam in hemelsnaam uit?

In Kampen hebben ze een Wttewaall van Stoetwegenstraat, in Pijnacker een Freule Wttewaall van Stoetwegensingel en in Amsterdam een Freule Wttewaalpad. De straat in Kampen is genoemd naar jonkheer Henri Assuërus Wttewaall van Stoetwegen. Hij werd in 1866 lid van de Tweede Kamer, maar overleed al een paar maanden later. Daarvoor was hij ruim twintig jaar burgemeester van Kampen geweest. De andere twee straatnamen zijn genoemd naar zijn achterkleindochter freule Christine Wilhelmine Isabelle Wttewaall van Stoetwegen, roepnaam 'Bob'. Zij zat iets langer in de Tweede Kamer: van 1945 tot 1971, dus meer dan een kwart eeuw. Ze kwam in die tijd onder andere op voor de rechten van de vrouw en die van het koningshuis. Het was een vrolijke en vriendelijke vrijgezelle dame, maar ook een eigenwijze en eigengereide…

De Kindermakerdreef - is dat waar kinderen gemaakt worden?

Onlangs reed ik met mijn familie over een weggetje langs de Rotte in Bergschenhoek. En terwijl iedereen genoot van het uitzicht en het groen verbaasde ik me over de straatnaam die ik op een bordje zag staan: de Kindermakerdreef. Het is de naam van een kort weggetje van nog geen zestig meter lang, maar met zo'n straatnaam kun je natuurlijk alle kanten op.

Terwijl mijn familie druk in gesprek was over alles wat men zag, vroeg ik me nog maar één ding af: hoe komt de Kindermakerdreef aan zijn naam? Stond het straatje er vroeger wellicht om bekend dat er veel kindertjes werden gemaakt? Of woonde er iemand die veel kinderen had gekregen? Dat zijn geen dingen waar men tegenwoordig nog een straat naar zou vernoemen, maar vroeger dacht men daar wel anders over. Of zou het straatje misschien genoemd kunnen zijn naar een mannelijke verloskundige? Toen ik met Google zocht naar 'kindermaker' vroeg Google mij of ik niet gewoon 'kinderkamer' bedoelde. Dat lijkt er inderdaad best …

Een kwatrijntje over het Nijntje Pleintje

Dick Bruna is gestopt met tekenen, zo las ik net in het nieuws. Er zullen dus geen nieuwe Nijntje-boeken meer verschijnen. Op zich is dat geen verrassend bericht, want Dick Bruna is inmiddels al 86 jaar. Hij heeft zijn rust dus wel verdiend. Maar het is wel een mooie aanleiding om wat te vertellen over de straten die naar hem - en zijn Nijntje - zijn genoemd.

Dick Bruna werd in 1927 in Utrecht geboren, en hij heeft zijn atelier in de Utrechtse binnenstad. Niet vreemd dus dat er juist daar een straat naar hem genoemd is. In de Utrechtse wijk Leidsche Rijn ligt sinds een paar jaar de Dick Brunasingel, tussen de Mies Bouhuysstraat en de Marten Toonderstraat. Maar ik vind het nog veel leuker dat er in Utrecht ook een straat naar Nijntje is genoemd: het Nijntje Pleintje! Het is een lief klein plein nabij de Oudegracht, aan de noordkant van het centrum. Op het pleintje staat een heus standbeeld van Nijntje, dat is gemaakt door Dicks zoon Marc. En het straatnaambord is ook in Nijntje-stijl. …

Kun je op twee plekken tegelijk wonen in de Dubbele Buurt?

Het is natuurlijk helemaal niet handig om dubbele straatnamen te hebben in een stad of dorp. Maar er zijn wel een stuk of tien plaatsen in Nederland waar ze al heel lang een Dubbele Buurt hebben.

 De straatnaam Dubbele Buurt komt voor in Amsterdam, Gouda, Halfweg, Hoorn, Katwijk, Koog aan de Zaan en Purmerend. En in Alkmaar, Broek op Langedijk, Wormerveer en Rijnsburg hebben ze de straatnaam ook, maar dan als Dubbelebuurt - de spatie is daar in de loop der tijd weggevallen. Het is opvallend dat de straten met deze naam alleen maar in Noord-Holland en het noorden van Zuid-Holland voorkomen. Vaak zijn het eeuwenoude straatnamen die in de volksmond zijn ontstaan. Bij de plaatsen waar ik iets over de herkomst van de naam heb kunnen vinden, is de verklaring steeds hetzelfde: de straat stond er ooit om bekend dat er aan twee kanten huizen stonden.

Was dat dan zo bijzonder dat er aan twee kanten van de straat gebouwd was? Nou, blijkbaar wel. In veel plaatsen lagen de straten in het centrum l…

Als je je heldendaden overleeft, ben je dan wel een echte held?

Je bent pas écht een held als je heldendaden je het leven kosten, zo vindt men in Apeldoorn. Daar besloot men onlangs om geen straatnaam te noemen naar Joop Abbink, een verzetsheld uit de Tweede Wereldoorlog. De reden die men gaf voor dat besluit was verrassend: Abbink komt niet in aanmerking, want hij heeft de oorlog overleefd.

Joop Abbink woonde tijdens de oorlog in Apeldoorn. Hij was bijzonder actief als verzetsstrijder: hij was gewestelijk leider van de Landelijke Knokploegen (de LKP) in de regio Gelderland, hij hielp onderduikers, hij nam deel aan overvallen op gevangenissen om verzetsmensen te bevrijden, hij was betrokken bij wapendroppings, saboteerde Duitse wapentransporten en werkte mee aan overvallen van distributiekantoren. Daar verdien je wel een straatnaam mee, zou je zeggen. In oktober 1944 werd Abbink tijdens een grote Duitse razzia opgepakt in Apeldoorn. Na een paar maanden in Kamp Amersfoort kwam hij in februari 1945 in een gevangenenkamp in Duitsland terecht. De omsta…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Zoeken naar de Maatje Harings Jobsweg, en naar Maatje Harings Jobs

Terwijl ik naar heel iets anders op zoek was, ontdekte ik onlangs de Maatje Harings Jobsweg in Oosterland (in Zeeland). Wat een opmerkelijke en intrigerende straatnaam. Ik vergat meteen waar ik eigenlijk mee bezig was, en ging in plaats daarvan op zoek naar de herkomst van deze straatnaam. En dat viel nog helemaal niet mee.

Oosterland is een dorp in Schouwen-Duiveland met ruim 2000 inwoners. De Maatje Harings Jobsweg ligt in het poldergebied ten noorden van het dorp. Bij het zien van zo'n straatnaam slaat mijn fantasie altijd op hol in een poging de herkomst van de naam te bedenken. In dit geval ligt het voor de hand dat de straat naar een persoon is genoemd. Maar wie was die Maatje dan? Of zou deze weg naar maatjesharing zijn genoemd en dus verwijzen naar de Hollandse Nieuwe? Dat zou verrassend zijn, want dit gebied in Zeeland associeer ik niet meteen met de haringvangst. (Het woord 'maatjesharing' is overigens afgeleid van 'maeghdekensharing', oftewel 'maagd…

Voorspellen met straatnamen: wie wint het WK Voetbal 2014?

Bij het vorige WK Voetbal wist een octopus te voorspellen wie er zou winnen. Dan moet dat toch ook met straatnamen kunnen. Ik zal eens een voorzet geven voor het verloop van het toernooi en de uiteindelijke winnaar.

Voor deze verantwoorde voorspelling ga ik uit van het aantal straatnamen in Nederland dat letterlijk naar de namen van de deelnemende landen is genoemd, zoals het Chilipad in Delft, de Spanjesingel in Alphen aan den Rijn, de Nederlandhof in Almere en de Australiëstraat in Ittervoort. Er zijn een paar deelnemende landen waar niet één straatnaam naar genoemd is: Uruguay, Iran en Bosnië-Herzegowina bijvoorbeeld. Ik voorspel dat deze landen niet ver gaan komen dit toernooi. Andere landen zijn juist heel populair in straatnamenland. Naar Frankrijk, Engeland, Italië, België en Duitsland zijn ieder meer dan vijftien straten genoemd. Die gaan dus goed scoren, zo is mijn voorspelling!

De vier straatnamen die ik in de vorige alinea noemde, zijn genoemd naar de vier landen in poule …

Rel rond Eindhovense straatnaambordonderschriften

En ineens was er deze week flinke ophef over de onderschriften op enkele straatnaamborden in Eindhoven. Het nieuws haalde de internationale pers en binnen de kortste keren werden er vragen gesteld aan de minister Plasterk van Binnenlandse Zaken over "het anti-Israëlbeleid van de gemeente Eindhoven". Wat was er nou precies aan de hand?

Het begon allemaal met een persbericht van Likoed Nederland op 30 mei 2014. Likoed Nederland is een vereniging die streeft naar vrede voor Israël en de bescherming van Joodse rechten in het algemeen. De titel van het persbericht zette al meteen de toon: "De gemeente Eindhoven veegt Israël van de kaart". Het persbericht vertelt over de recente schietpartij bij het Joods Museum, plaatst dat in de bredere context van "de continue haatcampagne tegen Israël" en geeft dan de onderschriften op de straatnaamborden in de Eindhoven als voorbeeld van "waartoe dit kan leiden". Daar liggen een aantal straten met namen zoals Naz…

De WK-koorts stijgt: er zijn al 131 Oranjestraten

Volgende week begint het Wereldkampioenschap Voetbal in Brazilië. De WK-koorts stijgt: supermarkten voeren hun acties, de voetballers zijn uitgezwaaid, voetbalpools gaan van start en straten kleuren oranje. Slingers, vlaggen, bouwzeil... mensen halen alles uit de kast. Er zijn inmiddels al 131 Oranjestraten in Nederland! En dan heb ik alle Oranjelanen, -pleinen en -wegen nog niet eens meegeteld.

De Oranjestraten liggen in de volgende plaatsen: Winschoten, Stadskanaal, Groningen, Eenrum, Delfzijl, Assen, Smilde, Dalerpeel, Hoogeveen, Westervoort, Silvolde, Didam, Beusichem, Ochten, Lunteren, Velp Gld, Varsseveld, Duiven, Dinxperlo, Apeldoorn, Twello, Bredevoort, Arnhem, Aalst Gld, Groenlo, Wehl, Denekamp, Holten, Rossum, Westerhaar-Vriezenveensewijk, Genemuiden, Losser, Vroomshoop, Tubbergen, Rijssen, Dedemsvaart, Almelo, Staphorst, Nijverdal, Monnickendam, Hoorn, IJmuiden, Oosterend, Den Helder, De Rijp, Haarlem, Noord-Scharwoude, Volendam, Purmerend, Zandvoort, Enkhuizen, Hoofddorp, …

Respect voor de meester. Op school en op straat.

In discussies over het onderwijs in Nederland hoor je vaak dat leerlingen meer respect zouden moeten hebben voor leraren. Net als vroeger. Toen had je als leraar tenminste nog aanzien. En als hoofd van de school behoorde je tot de notabelen van het dorp, samen met de burgemeester, de dokter en de pastoor. Vroeger werden er ook regelmatig straten naar schoolmeesters genoemd - een duidelijk teken van waardering en respect.

Schoolmeesters zijn gewone mensen met gewone namen. Hoe kun je aan een straatnaam zien of die naar een meester genoemd is? Dat is het makkelijkst bij straatnamen die met 'Meester' beginnen. Daar hebben we er in Nederland nogal wat van. Ik doe even een willekeurige greep: de Meester Rijkensstraat (in Garmerwolde), de Meester Flapperlaan (in Franeker), de Meester Koehoornstraat (in Nieuw-Dordrecht), de Meester Schierbeekstraat (in Enschede), de Meester Kroezestraat (in Vollenhove), de Meester Helmesstraat (in Zeddam), de Meester Mierasstraat (in Beesd), de Meest…

Een laan voor Wubbo Ockels. Of liever een planetoïde?

Zondag is Wubbo Ockels overleden. In 1985 was hij ruim zeven dagen in de ruimte aan boord van het ruimteveer Challenger. Daarmee was hij de eerste Nederlandse ruimtevaarder. Zo'n held verdient een straatnaam, zou je zeggen.

Er is op dit moment in Nederland maar één straat naar Wubbo Ockels genoemd. Op een bedrijventerrein in Kolham (een dorp in Groningen met ongeveer 1500 inwoners) ligt sinds een paar jaar de W.J. Ockelslaan. De laan verbindt de A.B. Nobellaan met de A. Einsteinlaan. Met Alfred Nobel en Albert Einstein bevindt Wubbo Ockels zich in goed gezelschap. In Kolham houden ze blijkbaar meer van initialen dan van voornamen, want iets verderop ligt bijvoorbeeld ook nog de A.H.G. Fokkerlaan, genoemd naar Anthony Fokker.

De eerste Nederlander in de ruimte moet het dus vooralsnog doen met één straatnaam op een Gronings bedrijventerrein. Neil Armstrong heeft er meer!

Acht bijzondere straten in de wereld, en hun namen

Wall Street en Broadway in New York, The Strip in Las Vegas, de Champs-Élysées in Parijs... sommige straatnamen zijn wereldberoemd. Iedereen kent ook wel de Abbey Road (de straat in het noorden van Londen met het zebrapad dat dankzij de Beatles wereldberoemd werd), de Via Appia (de oude Romeinse weg van Rome naar Brindisi uit 312 voor Christus) en de Lombard Street (dat supersteile weggetje midden in San Francisco met al die haarspeldbochten). Maar weinig mensen kennen ook de Baldwin Street in Dunedin, Ebenezer Place in Wick en de Spreuerhofstraße in Reutlingen, terwijl dat toch best bijzondere straten zijn.


Baldwin Street (Dunedin, Nieuw-Zeeland)
Baldwin Street is de steilste straat van de wereld. De straat is 350 meter lang en heeft een stijgingspercentage van 35%: iedere 2,86 meter stijgt de straat een meter. Men zegt dat de straat is aangelegd in beton, omdat het er te steil is om asfalt te kunnen gebruiken. De straat is genoemd naar William Baldwin, een 19e-eeuws parlementslid…

Een korte geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding, in 40 straatnamen

Er zijn in Nederland ruim veertig straten naar een specifieke datum genoemd, van de 7 Januaristraat in Maastricht tot aan de Drie Decembersingel in Venlo. Die datumstraatnamen verwijzen bijna allemaal naar een gebeurtenis in de Tweede Wereldoorlog. Samen vertellen ze in het kort het verloop van de oorlog in Nederland, en ze laten ook mooi zien hoe de bevrijding door Nederland trok.

De Tweede Wereldoorlog begon op 1 september 1939 toen het Duitse leger Polen binnenviel. Twee dagen later verklaarde Duitsland de oorlog aan het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Nederland verklaarde zich neutraal en probeerde zo buiten de oorlog te blijven. Dat was niet zo makkelijk. Op 9 november 1939 werden in Venlo twee Britse agenten van de Secret Intelligence Service gevangen genomen door de Duitse Sicherheitsdienst. Er was ook een Nederlandse officier aanwezig bij het zogenoemde 'Venlo-incident', en Hitler gebruikte dat als aanleiding om op 10 mei 1940 Nederland binnen te vallen. Het Nederlan…
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...