Doorgaan naar hoofdcontent

De angstschreeuw van de slechtstschrijvende gerechtsschrijver... in de Borsjtsjstraat

In het Nederlands kom je soms woorden tegen met een grote verzameling medeklinkers achter elkaar. 'Medeklinkerclusters' noemt men dat. Met slimme combinaties van woorden kun je tot een flinke lengte komen. Iemand die driftig een bord borsjtsj - Russische rodebietensoep - zit weg te werken, kun je bijvoorbeeld een 'borsjtsjschranser' noemen. In de titel van dit verhaal staan nog wat voorbeelden. Komen er ook van die grote medeklinkerclusters voor in straatnamen?

Bij het toekennen van straatnamen probeert men er meestal op te letten dat de namen makkelijk te schrijven en uit te spreken zijn. Dat is wel zo praktisch in het dagelijks gebruik. Eigenlijk is het dus helemaal niet handig om een straatnaam met een lange reeks medeklinkers te hebben. Met het achtervoegsel -straat heb je echter al meteen drie medeklinkers te pakken. Als je een straat noemt naar iets of iemand die op een aantal medeklinkers eindigt, heb je dus al snel een straatnaam met een flink medeklinkercluster. Noem een straat naar een roodborst of naar iemand die Brinkhorst, Roland Holst of Diepenhorst heet, en je hebt al zes medeklinkers op een rij. Er zijn in Nederland ongeveer dertig Ambachtsstraten en vier Eendrachtsstraten - allemaal met zeven medeklinkers achter elkaar. Die namen zijn op zich nog best goed uit te spreken.

Voor het medeklinkerclusterrecord moeten we naar Edam. Het lijkt wel of men het erom gedaan heeft, want daar liggen twee straatnamen met maar liefst acht medeklinkers achter elkaar op nog geen tweehonderd meter van elkaar: de Jan Huibrechtszstraat en de Hendric Dirckszstraat. Hebben Jan en Hendric iets bijzonders gepresteerd, of hebben ze die straatnamen alleen verdiend met hun verzameling medeklinkers?

Nu is het wachten tot er een keer een gemeente komt die bedenkt om een soepenbuurt te bouwen, met straten zoals de Snertstraat, de Bouillonstraat en het Gazpachopad. Want daar moet dan natuurlijk ook een Borsjtsjstraat komen, met negen medeklinkers op een rij!

Reacties

rutger zei…
In Tilburg heb je de Burchtstraat, ook met zeven medeklinkers achter elkaar.
Stan zei…
ja, maar je moet tussen geschreven medeklinkers en klanken. Dircksz... is niet zo moeilijk te zeggen, want it is toch maar "dirks" wat de klanken betreft. Het zou interessant zijn er over te denken, hoeveel medeklinkerachtige klanken achter elkaar geplaast kunnen worden, en nog voor en Nederlandssprekende wel uit to spreken zijn.
Stan zei…
(sorry voor de typos... "...klanken onderscheiden... ... geplaatst"
Dinx zei…
@Stan: Het is inderdaad niet zo ingewikkeld om uit te spreken (als je eenmaal weet wat er staat), maar het is wel erg lastig om te schrijven. De Hendric Dirckszstraat zou prima in het Groot Dictee gebruikt kunnen worden.
Dinx zei…
Een reactie van de Vereniging Oud Edam:
Uw vraag heb ik voorgelegd aan de heer Jaap Molenaar - hij schreef eerder een boekje over de straatnamen van Edam. Daarin schrijft hij: Hendric Dircksz. komen we in 1563 als burgemeester tegen. Jan Huybrechtsz. was in 1537 door de Graaf van Holland als schout benoemd en verzorgde namens hem de rechtspraak. Hij werd bijgestaan door de schepenen, die uit de belangrijkste inwoners van de stad waren gekozen.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…