Doorgaan naar hoofdcontent

Loop naar de maan! Kliffen en kraters in de Openbare Ruimte

Veel gemeentes hebben een straatnaamcommissie die adviseert over de naamgeving van de openbare ruimte. De Internationale Astronomische Unie heeft een vergelijkbare taak. Die organisatie is namelijk verantwoordelijk voor de naamgeving van alle objecten in het heelal. De grote 'Openbare Ruimte', zeg maar. Soms hebben straatnaamcommissies moeite om een nieuw thema te bedenken voor de straatnamen in de stad. Hoe groot moet dat probleem dan wel niet zijn voor de Internationale Astronomische Unie?

Ik moest daaraan denken toen ik eerder deze week het nieuwsbericht las dat een klif op de planeet Mercurius een Nederlandse naam heeft gekregen: de Duyfken Rupes ('rupes' is Latijn voor 'klif'). De rotswand is genoemd naar het VOC-schip dat in 1606 Australië ontdekte. Het bericht maakte me meteen nieuwsgierig naar het achterliggende thema, zoals ik dat ook altijd bij straatnamen heb. Zijn de omliggende kliffen op Mercurius ook allemaal naar schepen genoemd, en misschien zelfs wel specifiek naar VOC-schepen? Zijn misschien alle schepen vernoemd die als eerste een bepaald continent hebben ontdekt? Of staat de naam 'Duyfken' op zich en is er helemaal geen verbindend thema?

Tegelijk met de Duyfken zijn op Mercurius nog negen andere kliffen naar schepen genoemd. De eer is gegund aan de Alvin, de Belgica, de Calypso, de Carnegie, de Eltanin, de Enterprise, de Nautilus, de Palmer en de Terror. Dat zijn geen VOC-schepen, maar wel allemaal ontdekkings- en onderzoeksschepen. De Calypso is bijvoorbeeld het beroemde schip waarmee Fransman Jacques-Yves Cousteau in de twintigste eeuw zijn oceaanonderzoek deed. De Enterprise is niet het beroemde ruimteschip uit Star Trek en ook niet de spaceshuttle, maar een stoomschip dat de Mississippi en de Amazone verkende. De Belgica is een Belgisch schip - het is het eerste schip dat  ooit overwinterde bij Antarctica. De Terror, de Palmer en de Eltanin deden net als de Belgica poolonderzoek. Met deze tien aanwinsten hebben nu in totaal 27 kliffen op Mercurius een naam.


Straten voor de Duyfken
Terug naar de straat. Als de IAU ergens een klif op een verre planeet naar de Duyfken noemt, dan zal er toch ook wel minimaal één straat in Nederland naar dat schip zijn genoemd. Inderdaad, ik heb één straat met die naam kunnen vinden. Lelystad is een wijk met straten die naar VOC-schepen zijn genoemd, zoals het Vliegent Hert, Fortuyn, Eendragt, Zeepaert en Saerdam. De wijk ligt mooi aan het water en als je goed kijkt, kun je even verderop de Bataviawerf zien waar de replica van de Batavia ligt - ook zo'n beroemd VOC-schip.

Verrassend genoeg vond ik in Australië meer straten die naar de Duyfken zijn genoemd. Zo is er een Duyfken Street in Bentley Park (Queensland), een Duyfken Road in Jindalee (West-Australië), een Duyfken Place in Red Hill (Australian Capital Territory) en een Duyfken Crescent in Trunding (Queensland).


Meer namen?
De Internationale Astronomische Unie moet namen bedenken voor alle planeten en planetoïden, voor manen en meteoroïden, voor kliffen en kraters. Dan heb je nogal wat namen nodig. Zitten daar nog meer Nederlandse namen tussen? Natuurlijk. Er zijn bijvoorbeeld asteroïdes vernoemd naar de astronauten Wubbo Ockels en Lodewijk van den Berg. Op de Maan is een krater genoemd naar de astronoom Uco van Wijk, en op Mars zijn kraters genoemd naar Amsterdam, Edam en Urk. De astronomen Jan Oort en Gerard Kuiper hebben zelfs respectievelijk een wolk en een gordel, maar die hebben ze dan ook min of meer zelf ontdekt.

De meest bijzondere vernoeming die ik tegenkwam, was die van operazangeres Aaltje Noordewier-Reddingius. Naar haar is de asteroïde 677 Aaltje genoemd. Deze asteroïde werd ontdekt in 1909. In die tijd was Aaltje een beroemd zangeres in binnen- en buitenland. Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog niet eerder van haar gehoord had, maar er blijken straten naar haar genoemd in Den Haag, Bussum, Hengelo, Leiden, Rotterdam en Deurne.

Reacties

Anoniem zei…
Wat vreemd eigenlijk dat op Wikipedia nog geen lijst staat van 'schepen die als eerste iets ontdekt hebben'. Ons Duyfken kan in ieder geval op die lijst. Wie weet er meer? :)
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

Nog nooit vertoond: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen!

Een tijdje geleden was ik in de Kerkring in Klundert en niet lang daarna in de Keerkring in Capelle aan den IJssel. Natuurlijk viel me op dat je ook van de Kerkring naar de Keerkring kunt door één letter aan de naam toe te voegen. Er moeten meer straatnamen zijn waar dat mee kan, bedacht ik, maar zou je daar ook een hele puzzel van kunnen maken? Ja, dat kan. Zie hieronder het bewijs: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen!

Hoe werkt zo'n ruitpuzzel ook weer? Je begint met een woord van één letter. Bij ieder volgende woord voeg je steeds een extra letter toe; de volgorde van de letters binnen het woord kan daarbij wel veranderen. En zo ga je door tot halverwege. Daarna ga je via een andere weg weer terug door steeds een letter weg te halen en de volgorde van de resterende letters wellicht nog aan te passen. Bij deze Straatnamenruitpuzzel zijn alle antwoorden straatnamen in Nederland. Je begint met een straatnaam van één letter, dan een van twee, en zo door t…