Doorgaan naar hoofdcontent

Met de paardentram naar Stadskanaal - wonen in de Remise

In Stadskanaal kwam ik in een zijstraat van het kanaal terecht die Remise heet. Mijn eerste gedachte was dat ik in de 'Schaakbuurt' terecht was gekomen, met geinige straatnamen zoals Pat, Mat, Paard en Rokade. Toen ik zag dat honderd meter verder een straat met de naam Paardentram lag, begreep ik dat het om een tramremise ging. Geen schaakspel als inspiratie voor de straatnamen, maar de paardentram. Hoe komen ze daar nou bij in Stadskanaal? Lag iets met trekschuiten, jaagpaden en rolpalen niet veel meer voor de hand? Nee, blijkbaar niet.

Als je gaat googlen naar Stadskanaal en paardentram, dan kom je al snel bij de 'Eerste Groninger Tramway-Maatschappij' terecht, kortweg de EGTM. Deze werd in 1879 opgericht door een aantal Groningse notabelen, waaronder Anthony Winkler Prins (bekend van de encyclopedie). De EGTM bouwde en exploiteerde een paardentramlijn in het zuidoosten van de provincie Groningen. Op het hoogtepunt was die lijn 45 kilometer lang, en daarmee de langste paardentramlijn van Europa!

De paardentram was een van de eerste vormen van openbaar vervoer. De paardentram ontstond aan het eind van de negentiende eeuw uit de 'omnibus'. Dat was een rijtuig met paarden ervoor waarmee iedereen mee kon reizen. Dat is overigens ook wat het Latijnse woord 'omnibus' letterlijk betekent: 'voor iedereen' - best toepasselijk voor openbaar vervoer. Ons huidige woord 'bus' is van de 'omnibus' afgeleid. Omdat de bestrating in die tijd nog niet zo goed was, was een rit in een omnibus geen pretje. Vandaar dat men rails aanlegde om het rijcomfort te verbeteren.

De EGTM begon in 1880 met de aanleg van een paardentramlijn van Zuidbroek naar Wildervank. Een jaar later werd de lijn doorgetrokken naar Stadskanaal. De jaren daarna werd de lijn steeds verder uitgebreid tot die in 1895 Ter Apel bereikte. De paardentram werd vooral gebruikt voor personenvervoer, maar men vervoerde er ook goederen en post mee. De EGTM wilde de paardentram vervangen door een stoomtram, maar het gemeentebestuur van Groningen vertrouwde dat niet en gaf daarom geen toestemming.

Aan het begin van de twintigste eeuw werd het gebruik van de paardentram voor personenvervoer langzaamaan minder populair. Bovendien kreeg de EGTM steeds meer concurrentie van andere spoorlijnen, zoals die van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS). Er werden nog wel wat pogingen gedaan om de paardentramlijn te behouden, maar dat was allemaal tevergeefs. In 1923 reed de laatste paardentram over de lijn.

Er rijdt geen paardentram meer door Stadskanaal. Maar je kunt er nog wel in de Remise wonen.

Reacties

Rob Essers zei…
Niet alleen Stadskanaal, maar ook in Doorn, Gorinchem, Marknesse en Veenendaal is een openbare ruimte met de naam Remise. In Amersfoort, Eindhoven en Leeuwarden kun je in De Remise (met lidwoord) wonen. En dan is er nog een Remisepad in Halfweg, een Remiseplein in Rijnsburg, een Remisestraat in Arnhem, Bemmel en Katwijk, een Remiseweg in Laren en Nieuwegein en een Remisewei in Barendrecht.
Marco Roepers zei…
Naar mijn stelligste overtuiging verwijst de straatnaam Remise niet naar de remise van de EGTM, maar naar die van de Stoomtramweg-Maatschappij Oldambt-Pekela. Die heeft daar op die plek gestaan. Die van de EGTM stond meer richting het centrum van Stadskanaal, tegenwoordig Kniggestraat 19. Het gebouw bestaat nog en is nu autocentrum Hardenberg. Een foto van die voormalige remise staat op nl.wikipedia.org
Dinx zei…
Hallo Marco,
Hoe stellig is je 'stelligste overtuiging'? Met andere woorden: weet je dat zeker? De Stoomtramweg-Maatschappij "Oldambt-Pekela" had op deze plek inderdaad een station, maar was er hier ook een remise voor die spoorlijn? De nabijgelegen straatnaam 'Paardentram' lijkt er toch op te wijzen dat de naam 'Remise' niet naar een treinremise maar naar een paardentramremise verwijst.
Anoniem zei…
Deze reactie is verwijderd door een blogbeheerder.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

Nog nooit vertoond: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen!

Een tijdje geleden was ik in de Kerkring in Klundert en niet lang daarna in de Keerkring in Capelle aan den IJssel. Natuurlijk viel me op dat je ook van de Kerkring naar de Keerkring kunt door één letter aan de naam toe te voegen. Er moeten meer straatnamen zijn waar dat mee kan, bedacht ik, maar zou je daar ook een hele puzzel van kunnen maken? Ja, dat kan. Zie hieronder het bewijs: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen!

Hoe werkt zo'n ruitpuzzel ook weer? Je begint met een woord van één letter. Bij ieder volgende woord voeg je steeds een extra letter toe; de volgorde van de letters binnen het woord kan daarbij wel veranderen. En zo ga je door tot halverwege. Daarna ga je via een andere weg weer terug door steeds een letter weg te halen en de volgorde van de resterende letters wellicht nog aan te passen. Bij deze Straatnamenruitpuzzel zijn alle antwoorden straatnamen in Nederland. Je begint met een straatnaam van één letter, dan een van twee, en zo door t…