Doorgaan naar hoofdcontent

De Amsterdamse s en het Rembrandtplein

Kunsthistorica Esther Schreuder schreef een boek over Hotel Schiller aan het Rembrandtplein in Amsterdam. Ze werd daar vorige week op televisie over geïnterviewd in het programma Tijd voor Max. Schreuder had het keer op keer over het 'Rembrandtsplein', met een duidelijk hoorbare s halverwege. Wim T. Schippers zat toevallig ook aan tafel. Hij kon het niet laten om haar duidelijk te maken dat het plein 'Rembrandtplein' heet, zonder die s. Schreuder gaf hem vriendelijk gelijk en noemde het "een Amsterdamse s". Een paar minuten later kwam in een reportage een straatnaambord in beeld met 'Rembrandtsplein' erop... met een s! Hoe zit dat nou?

Het plein ligt in het centrum van Amsterdam, in het verlengde van de Reguliersdwarsstraat. Aan het eind van de zeventiende eeuw werd het plein nog Botermarkt genoemd, omdat de wekelijkse zuivelmarkt er werd gehouden. In 1852 werd een standbeeld van Rembrandt van Rijn op het plein geplaatst. Aanvankelijk stond het beeld nog aan de rand, maar in 1875 werd het verplaatst naar het midden van het plein. Een jaar later werd de naam van het plein officieel gewijzigd in 'Rembrandtplein'. Het bijbehorende raadsbesluit dateert van 19 mei 1876.

Al vanaf het begin noemen veel Amsterdammers het het Rembrandtsplein, met een tussen-s. Misschien is dat wel de 'Amsterdamse s', zoals Esther Schreuder het noemde. Het is op zich heel begrijpelijk om hier een tussen-s te gebruiken. Als je een museum van het rijk een 'rijksmuseum' noemt, waarom zou je het plein van Rembrandt dan niet het 'Rembrandtsplein' noemen? Ik vind het wel natuurlijk klinken. De officiële regels voor het gebruik van een tussen-s zijn heel eenvoudig: als je in een woord een s als tussenklank hoort, mag je het woord ook met een tussen-s schrijven. Spellingscontrole, stationschef, Reguliersdwarsstraat, rijksmuseum... Rembrandtsplein! Waarschijnlijk was de Amsterdamse straatnaambordenmaker het hier wel mee eens, want tot halverwege de jaren tachtig hebben er rondom het plein borden gehangen met 'Rembrandtsplein' erop. Een van die borden is toevallig in de uitzending van Tijd voor Max terechtgekomen. Als het op een bord staat, is het echter nog niet automatisch de correcte schrijfwijze. Bordenmakers maken namelijk ook wel eens fouten.

Er liggen in Nederland meer dan tweehonderd Rembrandtpleinen, Rembrandtstraten, Rembrandtkades, Rembrandtlanen, Rembrandtparken, Rembrandthoven en Rembrandtwegen. Ik ken er niet één die officieel met een tussen-s wordt geschreven. Officieel heet het plein in Amsterdam ook gewoon 'Rembrandtplein', maar je mag het van mij best als 'Rembrandtsplein' uitspreken - of je nou Amsterdammer bent of niet.

Bron: Tijd voor Max van 17 september 2012

Reacties

Rob Essers zei…
Er zijn twee Rembrandtspleinen (met s) in Nederland: het ene Rembrandtsplein (openbare ruimte ID 0331300000249891) ligt in de woonplaats Lopik en het andere Rembrandtsplein (openbare ruimte ID 1884300000000288) ligt in de woonplaats Oude Wetering.
Dinx zei…
Goed gevonden, Rob. Dank voor de aanvulling.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

Bijzonder: in heel Bilthoven is werkelijk geen straat te bekennen!

Bilthoven is een dorp met ruim 20.000 inwoners. Zo op het eerste oog is Bilthoven een dorp als vele anderen: het heeft een winkelcentrum, een bedrijventerrein, wat sportclubs, een begraafplaats en een treinstation. Maar als je wat beter kijkt, zie je dat Bilthoven iets heel bijzonders heeft.

Dat bijzondere heeft natuurlijk iets met straatnamen te maken, anders zou ik er hier niet over schrijven. Maar zelfs de straatnamen van Bilthoven zijn op het eerste oog heel gewoon. Bilthoven heeft een schildersbuurt met een Rembrandtlaan en een Jan Steenlaan, een vogelbuurt met een Staartmeeslaan en een Lijsterlaan, een oranjebuurt met een Emmaplein en een Julianalaan, een componistenbuurt met een Mozartlaan en een Beethovenlaan en een bomenbuurt met een Lindelaan en een Eikenlaan. Zo kennen we wel meer plaatsen! Er is in Bilthoven een buurt waar straten zijn genoemd naar architecten zoals Berlage en Dudok, een jachtbuurt met namen zoals Valkenierlaan en Drift, een buurt met ruimtenamen zoals Mel…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…