Doorgaan naar hoofdcontent

Graven naar straatnamen - tijd voor een quiz!

De laatste jaren wordt voor de straatnaamgeving in nieuwbouwprojecten vaak gezocht naar aanknopingspunten uit het verleden. Er worden bijvoorbeeld steeds vaker straten genoemd naar bijlen, bekers en andere bijzonderheden die bij opgravingen in de directe omgeving zijn gevonden. Zo werd vorige week in Oosterhout een hele verzameling straatnamen bekendgemaakt voor de nieuwe wijk De Contreie. Die straatnamen verwijzen allemaal naar de geschiedenis van het gebied.

Voordat men met de nieuwbouw in De Contreie begon, heeft men in 2010 uitgebreid archeologisch onderzoek gedaan. Daarbij werden sporen gevonden uit de ijzertijd, de bronstijd en zelfs de steentijd. De perioden zijn genoemd naar het materiaal dat de mensen in die periode gebruikten om hun werktuigen te maken. Het is lastig om eenvoudig aan te geven van wanneer tot wanneer die tijdsperioden waren, omdat dat per gebied verschilt. In Brabant begon de ijzertijd omstreeks 700 vóór Christus. De bronstijd was daarvoor; die begon ongeveer 2000 vóór Christus. En daarvoor was het stenen tijdperk. De oudste voorwerpen die archeologen in Brabant hebben gevonden dateren uit de periode van ca. 75.000-50.000 vóór Christus.

Vaak kiezen gemeenten één duidelijke periode om hun straatnamen op te baseren. In de Haagse wijk Ypenburg liggen straten zoals Vuursteen, Vuistbijl en Pijlpunt; allemaal duidelijk gebaseerd op de steentijd. In Tiel hebben ze met de Tegulastraat, de Amforastraat, de Doliumstraat en de Fibulastraat duidelijk voor de Romeinse tijd gekozen. Maar in Oosterhout hebben ze voorwerpen gevonden uit de steentijd, de ijzertijd én de bronstijd. En dus heeft men maar straatnamen gekozen die naar alledrie die perioden verwijzen.

Tijd voor een quiz

Denk nou niet dat het een zooitje wordt, met al die perioden door elkaar. Ze hebben er heus wel even goed over nagedacht. Wethouder Janse legt uit: "Om de vindbaarheid van de straten te bevorderen, zijn de straatnamen zo veel mogelijk per periode bij elkaar gezet. IJzertijd bij ijzertijd, bronstijd bij bronstijd en steentijd bij steentijd." Dat klinkt wel logisch, want zo worden straatnamen in de praktijk vaak ook gebruikt. Als iemand je de weg vraagt naar de Vincent van Goghstraat, dan weet je misschien niet precies waar die ligt, maar wel dat je hem naar de schilderswijk moet sturen. Ben je op zoek naar de Kastanjelaan en zie je een bordje 'Lindelaan', dan heb je toch goede reden om aan te nemen dat je in de buurt bent. Op zich dus slim bedacht om de straatnamen per periode te ordenen. Maar is het ook duidelijk? Tijd voor een straatnamenquiz.

Ik noem dadelijk de straatnamen die men in Oosterhout heeft vastgesteld. De opdracht is simpel: verdeel de straatnamen in drie groepen, dus ijzertijd bij ijzertijd, bronstijd bij bronstijd en steentijd bij steentijd. Precies zoals de wethouder het zegt. Ik begin met drie makkelijke straatnamen om erin te komen, daarna wordt het misschien wat lastiger. Hier komen de straatnamen: Bronstijd, IJzertijd, Steentijd, Amfora, Broekbos, Dolium, Drenkkuil, Erfpad, Gebint, Hamerbijl, Heideven, Jachtkamp, Karrespoor, Kling, Leempad, Middenstaander, Napoleonshoed, Paalspoor, Pijlpunt, Ploegschaar, Slijpsteen, Spieker, Stuifduin, Tegula, Vuursteen en Wandgreppel.

En? Viel het mee of viel het tegen? Amfora, Dolium, Tegula, Pijlpunt en Vuursteen had ik hierboven al genoemd. Die waren dus makkelijk. Maar bij die andere namen zaten behoorlijk wat twijfelgevallen - voor mij in ieder geval wel. Ik denk dat ik wacht tot alle straatnamen in Oosterhout een plekje op de kaart hebben gekregen. Dan kan ik waarschijnlijk wel zien bij welke periode de namen horen. Zo leer ik er misschien ook nog wat van. Dat is dan ook wel weer een leuk aspect van straatnaamgeving.

Bron: BN de Stem

Reacties

Hazkan zei…
De vraag is natuurlijj: hoe groot zijn de drie wijken? Als ze in principe net zo groot zijn als een "schilderswijk" en alledrie bij elkaar liggen is het nog geen onoverkomelijk probleem namelijk...
Rob Essers zei…
Blijkbaar was de Nijmeegse gemeenteraad zijn tijd vooruit... Op 31 oktober 2001 werden de straten in de buurt De Elten in de wijk Oosterhout genoemd naar allerlei bodenvondsten uit een Bataafs dorpje onder deze wijk (periode 0 – 250 na Chr.):
Carbatina, Claustrum, Clavis, Denarius, Dissel, Dolabra, Fibula, Gladius, Imbrex, Ligula, Panfluit, Pijlpunt, Slingerkogel, Spinklos, Tabella, Tegula, Terracotta, Tuigbeslag, Volsella, Weefgewicht, Wetsteen, en Zegelring.

Na bezwaren van toekomstige bewoners werd de naam Tuigbeslagstraat op 13 maart 2002 gewijzigd in Dupondiusstraat. De Claustrumstraat werd op 6 maart 2005 omgedoopt in Claustrum.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…