zaterdag 29 november 2008

In Lelystad is bijna geen straat te vinden

Lelystad is aan de klei onttrokken bij de inpoldering van Flevoland. De stad werd pas voor het eerst echt bewoond in 1967. Daarmee is de stad een paradijs voor stedebouwkundigen en voor straatnaamgevers. Want wat is er nou mooier dan met een schone lei te mogen beginnen bij het uittekenen van de straten van een stad, en bij het bedenken van de namen voor die straten? Net zoals bij oudere steden en dorpen geeft de straatnaamgeving een mooi beeld van de tijd waarin de stad is ontstaan.

Wat bij het bestuderen van de plattegrond van Lelystad direct opvalt, is dat er bijzonder weinig gebruik is gemaakt van de gebruikelijke achtervoegsels zoals 'straat' en 'weg'. Van de ongeveer 375 straatnamen eindigen er maar 73 op '-straat' (20%) en 54 op '-weg' (14%). Er is dus letterlijk bijna geen straat te vinden! In Lelystad kon men blijkbaar gemakkelijk zonder; men noemde de straten bijvoorbeeld gewoon Kogge, Lagune, Duinvoet, De Schans, Wedderborg, Den Alerdinck en Fraeylemaborg. Er is in Lelystad trouwens ook in geen velden of wegen een '-steeg' te ontdekken. Wat verder ook opvalt, is dat men in Lelystad relatief veel korte en krachtige straatnamen heeft. Niet meer dan tien procent van de straatnamen heeft maximaal zes letters, wat leidt tot straatnamen zoals Haf, Jol, Kamp, Zoom, Horst, Vecht, Botter, Griend, Pampus, Slinge en Wormer. Er is in Lelystad geen straatnaam te bekennen met meer dan 20 tekens; de langste is de Hollands Diepstraat.

Laten we de situatie eens vergelijken met die in Zutphen, een stad die 75 kilometer naar het zuidoosten ligt en waar al meer dan 1700 jaar mensen wonen. In Zutphen zijn ongeveer 425 straatnamen. Daarvan eindigt maar liefst de helft op het achtervoegsel '-straat' en daarnaast eindigt ruim 17% op '-weg', '-laan' of '-steeg'. Ook leuk: in Zutphen zijn maar vier straten van niet meer dan zes letters: Dreef, Kanon, Wanne en Hofweg (zes letters inclusief het achtervoegsel '-weg'!). In Zutphen is daarentegen meer dan 12% van de straatnamen langer dan 20 tekens.

Nou is er wel een verklaring voor het ontbreken van 'straat'-namen in Lelystad. In een aantal wijken die men in de jaren '70 en '80 heeft gebouwd, heeft men namelijk een bijzondere nummering toegepast. Er zijn 24 wijken waar de straten simpelweg genummerd zijn. De adressen bestaan daar uit de naam van de wijk, het nummer van de straat en het huisnummer. Zo kun je bijvoorbeeld wonen op Gondel 01-05, Tjalk 15-01 of Griend 02-06. Ik kan me haast niet voorstellen dat dat handig is, en het zal niet voor niks zijn dat je deze nummering in Nederland verder nauwelijks tegenkomt. Maar misschien dat de plaatselijke bevolking, de hulpdiensten en de postbode daar wel anders over denken.

zaterdag 22 november 2008

Gezellig wonen in de Sinterklaasbuurt

Vandaag kwam Sinterklaas eindelijk ook in Delft aan. Bij die gelegenheid was de Markt omgedoopt in het Sinterklaasplein. Er stond zelfs een heus straatnaambord. Dat bracht me op het idee van de Sinterklaasbuurt, want er zijn veel meer dingen die met Sinterklaas te maken hebben die een straatnaam verdienen.

Naast het Sinterklaasplein mag het Zwarte Pietpad natuurlijk niet ontbreken. Wat dacht je bijvoorbeeld van het Marsepeinplein, de Borstplaatplaats, de Speculaaslaan (die kruist met de Gevulde Speculaaslaan) en de Taaitaaistraat? En de Pepernootstraat, de Kruidnootstraat, de Schuimpjestraat en de Strooigoedstraat. In de Chocoladeletterstraat hebben de huizen geen nummers maar letters: je woont in de Chocoladeletterstraat bijvoorbeeld op nummer M of S.

Behalve al het lekkers kunnen we natuurlijk ook nog allemaal attributen vernoemen. Het Tabberdpad, de Mijterstraat (daar is het mieters wonen!), de Stafsteeg, de Schimmelstraat, de Stoombootstraat, de Roedreef en het Zakpad.

Volgens mij wordt dat een gezellig buurtje, die Sinterklaasbuurt!

zaterdag 15 november 2008

De volksmond spreekt

De volksmond is de grootste mond van allemaal. Als de volksmond iets zegt, dan kun je dus maar beter luisteren.

Jacob Bijsterbosch begon in 1890 een timmerwerkplaats in Diepenveen. In 1904 verhuisde het bedrijf naar de Oranjelaan om daar voorlopig niet meer weg te gaan. Het bedrijf bleef bijna honderd jaar in de familie. Jacob, Karel, Bertus, Karel en Geert Bijsterbosch volgden elkaar op en werkten achtereenvolgens aan de uitbouw van het bedrijf, totdat verdere uitbreiding op die plek in 1990 - honderd jaar na oprichting - niet meer mogelijk was. Het bedrijf verliet Diepenveen en de gebouwen werden in 2004 gesloopt om plaats te maken voor een aantal villa's. De zijstraat van de Oranjelaan waar de bedrijfspanden stonden, heet nu nog Warande. In de volksmond heet het straatje echter gewoon 'Bijsterbosch'.

De bevolking van Diepenveen wil graag de oude en historische namen van het dorp zo veel mogelijk behouden. De Historische Vereniging Dorp Diepenveen en Omgeving heeft zich daarom ingespannen om de naam 'Bijsterbosch' een plek in het dorp te geven. Het college van B en W heeft daarom onlangs - op advies van de Adviesraad Straatnaamgeving - besloten om de straatnaam te wijzigen. De straatnaam 'Warande' wordt omgedoopt in 'Het Bijsterbosch'. Een mooie manier om het eigen karakter van Diepenveen te behouden.

De naam 'Warande' gaat hier overigens mee verloren. Die naam was afgeleid van 'Rande', zoals het gebied in 1904 heette toen Jacob Bijsterbosch er zijn werkplaats bouwde. Maar in de volksmond heette de straat dus al lange tijd 'Bijsterbosch'. En naar de volksmond kun je maar beter luisteren.

zondag 9 november 2008

"Dingen die door ons zonnestelsel vliegen en die bij voorkeur genoemd zijn naar Romeinse of Griekse goden of zo"

Als je als straatnaamgever voor de prachtige opgave staat om straatnamen te bedenken voor een compleet nieuwe wijk, begin je vaak met het zoeken naar een thema. Een goed thema draagt bij aan de herkenbaarheid van de wijk en aan de vindbaarheid van namen in de stad. Iedereen zal wel snappen dat de Lindelaan in de bomenbuurt is en de Zwaluwstraat in de vogelbuurt. Als je de Lindelaan nog niet kent maar de Eikenlaan wel weet te liggen, weet je in ieder geval ongeveer waar je moet zijn: in de bomenbuurt.

Het jammere is dat sommige leuke thema's 'eindig' zijn: je kunt maar een beperkt aantal straten binnen dat thema vernoemen. Zo zijn er bijvoorbeeld naast de aarde nog maar zeven planeten in ons zonnestelstel. Als je meer dan zeven straten in je nieuwbouwwijk hebt, kun je beter een ander thema kiezen. Iets met vogels of bloemen. Of landennamen of hoofdsteden.

Voor het nieuw aan te leggen 'Internationaal Bedrijventerrein Friesland' in Heerenveen zag men in die beperking echter geen probleem. Men bedacht de volgende straatnamen voor dit terrein:
  • Apollo
  • Hermes
  • Icarus
  • Jupiter
  • Komeet
  • Mars
  • Mercurius
  • Neptunus
  • Pluto
  • Saturnus
  • Uranus
  • Venus
Hoewel er meer dan tien straten te vernoemen zijn, lijkt men er toch voor te gaan om de straten naar planeten te vernoemen. Een mooi rijtje, met behalve de namen van de planeten ook nog 'Pluto', 'Apollo', 'Hermes', 'Icarus' en 'Komeet'. Toevallig zijn de namen van de planeten ook de namen van Romeinse goden (en een Griekse trouwens), en daar passen 'Pluto', 'Apollo' en 'Hermes' prima bij. Dat zijn niet alleen namen van goden, maar ook nog eens namen die in de astronomie en de ruimtevaart regelmatig gebruikt zijn ('Apollo' is natuurlijk net als 'Saturnus' ook de naam van een Amerikaanse raket). 'Pluto' werd tot in 2006 ook nog tot de planeten gerekend, dus dat zit sowieso wel goed. 'Icarus' is echter geen godheid, maar een gewone sterveling uit de Griekse mythologie. Vliegen kon hij wel, en dus zijn er ook naar hem in de ruimtevaart wel vaker objecten genoemd (zoals een satelliet in de James Bond-film 'Die Another Day'). En dan houden we de naam 'Komeet' nog over. Die heeft volgens mij niets met de Romeinen en de Grieken te maken, maar het is wel een soort hemellichaan waarvan er af en toe eens eentje door ons zonnestelsel vliegt.

Het thema dat men voor dit bedrijventerrein heeft gekozen, is dus niet simpelweg 'Planeten', maar lijkt zoiets te zijn als 'Dingen die door ons zonnestelsel vliegen en die bij voorkeur genoemd zijn naar Romeinse of Griekse goden of zo, of verwante zaken, maar dan wel zo dat ze op allerlei manieren wat met elkaar te maken hebben'. Ja, zo kan ik het ook... zo kan ik er nog wel tien namen bij bedenken! Maar dat komt de herkenbaarheid van de wijk en de vindbaarheid van de straten toch niet direct ten goede.

(Bekijk de straatnamen in GoogleMaps)

zondag 2 november 2008

Straatnamen, met mate: wat is de langste straatnaam van Nederland?

Vroeger maakte men zich nog niet zo druk om lange straatnamen. Lange namen waren misschien wat lastiger te onthouden en ze pasten wellicht wat moeilijker op een straatnaambord, maar dat was dan gewoon maar zo. Tegenwoordig denken we daar anders over.

Met de komst van de automatische postsorteersystemen en de geautomatiseerde uitwisseling van persoonsgegevens tussen verschillende informatiebestanden ontstond ook de behoefte om de lengte van straatnamen een beetje te beperken. Voor de postsorteersystemen is het bijvoorbeeld wel handig als een adres gewoon op één regel past. En softwarepakketten leggen soms gewoon beperkingen op aan het aantal karakters waaruit een straatnaam mag bestaan.

Om zich het leven een stuk gemakkelijker te maken, stelde de PTT in 1983 een aantal inkortingsregels op. In plaats van in de 'John Fitzgerald Kennedylaan' woonde je volgens de PTT ineens in de 'J F KENNEDYLN' en het lieflijke 'Kerkstraatje' werd keihard 'KERKSTR'. Dat alles met het doel om de straatnaam in te korten, tot maximaal 17 karakters. Tegenwoordig is er voor de inkorting van straatnamen de heuse NEN-norm 5825. En de techniek gaat blijkbaar vooruit, want een straatnaam wordt volgens die norm ingekort tot 24 karakters.

De langste aaneengeschreven straatnaam van Nederland is de 'Haaldersbroekerdwarsstraat' in Zaandam (met 26 karakters) op de voet gevolgd door de 'Blindeliedengasthuissteeg' in Dordrecht, de 'Noordhollandschkanaaldijk' in Amsterdam, de 'Borgercompagniesterstraat' in Sappemeer en de 'Noordscharwouderpolderweg' (allemaal met 25 karakters).

De allerlangste straatnaam is Nederland is de 'Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat' in Gramsbergen. Maar die is misschien niet lang de langste meer, want in Tilburg is men bezig met de aanleg van de 'Verlengde Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg'. Die komt in het verlengde van de reeds bestaande 'Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg'. In Ottoland gaat men voor het andere uiterste: daar heten de straten simpelweg 'A' en 'B'. Daar kan geen inkortingsregel tegenop.


Foto: Suavehouse113
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...