zaterdag 30 augustus 2008

De Hamvraag: kun je straatnamen zo maar veranderen?

Straatnamen verander je niet zo maar. Er zijn wel redenen te bedenken waarom een gemeente zou kunnen besluiten om een straatnaam te wijzigen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat door een gemeentelijke herindeling een bepaalde straatnaam ineens dubbel voorkomt: als beide kernen die zijn samengevoegd een Kerkstraat hadden, heb je er ineens twee - en dat is niet handig. Soms verandert de verkeerssituatie waardoor een straat ineens in twee delen wordt gesplitst, en dan kan het nodig zijn om voor de duidelijkheid één van de delen een andere naam te geven. Het kan ook zijn dat de persoon waar een straat naar genoemd is toch een minder smetteloos verleden had dan was gedacht, en dan is het maar beter om de straatnaam snel te veranderen voordat de huizenprijzen kelderen.

Het veranderen van een straatnaam levert altijd veel gedoe op. Bewoners willen niet dat hun geliefde straat - waar ze misschien al veertig jaar wonen - ineens een andere naam krijgt. Bedrijven gaan schadeclaims indienen omdat ze vanwege het nieuwe adres al hun drukwerk moeten laten vernieuwen en al hun relaties adreswijzigingen moeten sturen. En dan kan het tegenwoordig ook nog wat tijd kosten voordat GoogleMaps en TomTom de nieuwe straatnamen verwerkt hebben. Straatnamen wijzigt men dus alleen als het echt nodig is.

Niet één maar honderd
De burgemeester van Ham (in Belgisch Limburg) maakte in januari van dit jaar bekend dat men van plan is om op korte termijn maar liefst 98 straatnamen in één keer te gaan hernoemen. In Ham is namelijk in de loop der tijd een behoorlijk verwarrende situatie ontstaan. Bij veel straten in Ham hebben de hoofd- en zijwegen bijvoorbeeld dezelfde naam. Er zijn wijken waar alle straten hetzelfde heten. Er zijn straten met verschillende namen voor de linker- en de rechterkant van de straat. Er zijn straten die wel duidelijke namen hebben, maar waar de huisnummering weer onlogisch is. En de drukke rijksweg door de gemeente draagt over een paar kilometer lengte achtereenvolgens de namen Kanaalstraat, Dorpsstraat, Heidestraat, Stationsstraat en Torenlaan.

Als je dat zo leest, kun je zonder de situatie ter plaatse precies te kennen al wel inzien dat dat allemaal wat verwarrend is. Niet alleen voor bezoekers en postbodes, maar ook voor politie, ambulance en brandweer. En dan blijkt dat onduidelijke straatnaamgeving ineens mensenlevens kan kosten. Reden genoeg dus voor de gemeente om in één klap 98 straatnamen te veranderen, en daarmee maar liefst 1.300 adreswijzigingen door te voeren. Dapper, maar misschien ook wel verstandig om die wijzigingen in één keer door te voeren. Het is even doorbijten, maar dan ben je ook voorgoed van de chaos af.

Protest!
Voor veel inwoners van Ham kwam dit plan echter als een donderslag bij heldere hemel. Ze kregen zonder vooraankondiging een brief in de bus met de medeling dat de wijzigingen binnen enkele maanden zouden worden doorgevoerd. En ze hadden een maand om eventueel bezwaar aan te tekenen. Deze brief werd blijkbaar overal op het goede adres bezorgd, want de inwoners reageerden massaal. De gemeente bestudeerde alle bezwaarschiften nauwkeurig en besloot in april dat een aantal straatnamen toch niet echt gewijzigd hoefden te worden. In plaats van 98 zouden er slechts 80 nieuwe straatnamen komen.

De bezwaren en klachten bleven echte binnenstromen. Het Hamse gemeentebestuur stuurde in het kader van een groots openbaar onderzoek 2000 brieven aan de betrokken inwoners, en kreeg daarop 500 reacties binnen. In augustus werd bekend dat de bewoners van acht straten in Ham zich verenigd hadden in een actiecomité (waaronder zelfs bewoners van een straat waarvan de naam helemaal niet veranderd zou worden). Het comité protesteert tegen de voorgestelde naamswijzigingen en kondigde zelfs aan op 4 september a.s. een heuse protestmars te gaan houden. "We willen het gemeentebestuur op deze manier nog eens duidelijk maken dat de plannen zoals ze nu zijn veel te drastisch zijn en dat de mensen gehecht zijn aan hun straatnaam", aldus het actiecomité.

Het resultaat?
Op 28 augustus jl. werd bekend dat het gemeentebestuur het project rond de wijziging van de Hams straatnamen helemaal anders aan gaat pakken. "In een eerste fase gaan we enkel de echt onlogische en meest dringende straatnamen veranderen", zegt burgemeester Dirk De Vis. "Nadien willen we de mensen van de andere straten in een soort stratenreferendum om hun mening vragen over het al dan niet behouden van hun straatnaam." Het doel van het Hamse straatnamenproject is en blijft het saneren van de Hamse straatnamen en nummers. "Het plan zoals het er nu voorligt, wordt echter afgevoerd en de verandering van de straatnamen zal in een eerste fase enkel doorgevoerd worden waar het echt nodig is", zegt de Hamse burgmeester. "We denken daarbij aan onlogische situaties waarbij één straat links en rechts een andere naam heeft of straten die enkel bestaan uit nummers zoals 2a, 2b, 2c enzovoort. Pas nadien gaan we de mensen van de andere straten aanspreken om te kijken of ze een andere straatnaam al dan niet zien zitten. Hiervoor zullen we een gemeentelijk comité oprichten dat de situatie straat per straat, in samenspraak met de bewoners, gaat bekijken."

Het gaat dus nog wel even duren voordat er een einde is gemaakt aan de onduidelijkheid in Ham. Zoals ik in het begin al zei: straatnamen verander je niet zo maar.

woensdag 20 augustus 2008

Over mensen, dieren en dingen die kunnen vliegen

In de laatste paar weken ben ik twee keer met mijn auto naar een vliegveld gereden, en twee keer heb ik de TomTom gebruikt om er te komen. De eerste keer moest ik naar Schiphol, dat er gewoon als plaatsnaam in bleek te staan. Ik had geen idee welke straatnaam ik moest kiezen, dus begon ik op de gok 'vertrekhal' te typen. Tot mijn verbazing stond de 'Vertrekpassage' er gewoon tussen. Dat was makkelijk! Kort daarna moest ik naar Eindhoven Airport, en ook dat vliegveld stond er gewoon als plaatsnaam in. Het was - na mijn Schipholervaring - echter een kleine tegenvaller dat de 'vertrekpassage' er niet als straatnaam tussen stond. Na wat gepuzzel bleek de Luchthavenweg me naar mijn bestemming te brengen.

Wat voor namen geef je de namen op en rond een vliegveld? Ik heb vroeger bij de Nederlandse les geleerd dat er drie soorten zelfstandig naamwoorden zijn: mensen, dieren en dingen. Als thema voor de straatnamen op een vliegveld kom je dan ook al snel uit op namen van mensen die kunnen vliegen, dieren die kunnen vliegen en dingen die kunnen vliegen. Of zou het nóg creatiever kunnen?

De Vliegveldweg is in Nederland erg populair. Dat is natuurlijk niet zo vreemd, want het is gewoon best een logische naam voor de weg naar het vliegveld. Maastricht Aachen Airport heeft een Vliegveldweg, Enschede Airport Twente heeft een Vliegveldweg, en ook Rotterdam Airport heeft de Vliegveldweg. Maar in Rotterdam hadden ze nog meer straten te vernoemen, en die hebben ze vernoemd naar andere (kleine) Europese luchthavens zoals Linate (Milaan), Fairoaks (Woking), Cointrin (Genève), Gatwick en Heathrow (Londen), Fornebu (Oslo) en Malmi (Helsinki). Eindhoven Airport heeft geen Vliegveldweg, maar een Luchthavenweg. Ook zoiets. Daarnaast hebben ze in Eindhoven straatnamen genoemd naar luchtvaartpioniers zoals Adriaan Mulder, Henri Wijnmalen, Marinus van Meel, Freddy van Riemsdijk vernoemd. De grote toegangsweg heet natuurlijk de Anthony Fokkerweg. Allemaal 'mensen die kunnen vliegen' dus. Op Luchthaven Lelystad is men gegaan voor 'dieren die kunnen vliegen'. De straten zijn vernoemd naar de eend, de emoe, de maraboe en de roadrunner (die overigens vooral kan rennen). Tussen al die vogels vallen de Dakotaweg en het modern klinkende Airport Plaza in Lelystad wat uit de toon.

Schiphol is natuurlijk echt een grote stad op zich; daar hebben ze voor de verschillende wijken verschillende thema's gekozen. In Schiphol-Rijk is men gegaan voor 'dingen die kunnen vliegen', met bijvoorbeeld de Cessnalaan, de Douglassingel en de Boeingavenue. In Schiphol Zuid heeft men het gehouden op 'vliegtuigen die genoemd zijn naar dieren die kunnen vliegen', met bijvoorbeeld de Uiverweg, de Pelikaanweg, de Snipweg en de Toekanweg. De straten van Schiphol Zuid-Oost zijn allemaal genoemd naar noordelijk gelegen plaatsen met een vliegveld: Reykjavik, Gander, Prestwick en Anchorage. Het lijkt wel of voor de straatnamen in Schiphol Oost gebruik is gemaakt van de brainstormlijst die overbleef nadat de andere wijken waren gevuld. Hier heeft men een ratjetoe aan straatnamen met bijvoorbeeld de Thermiekstraat (opstijgende warme lucht), de Kemajoranstraat (de oude luchthaven van Jakarta), de Sir Frank Whittlestraat (uitvinder van de straalmotor) en de Westerkimweg (de horizon in het westen). Thema 'luchtvaart', maar dan in de ruimste zin van het woord. Dat geldt trouwens ook voor Schiphol Centrum, met dicht bij elkaar bijvoorbeeld de Vertrekpassage, de Schiphol Boulevard, de Octaanstraat, de Triportweg en de Evert van de Beekstraat.

Jammer eigenlijk dat ze bij die laatste twee wijken niet ook wat strakker een thema hebben aangehouden, want het begon zo goed. Maar 'Vertrekpassage' is in ieder geval een handige naam voor TomTom-gebruikers. Dat is ook wat waard natuurlijk.

Weet iemand trouwens wie Evert van de Beek was?

zondag 10 augustus 2008

Een straatnaam voor Ranomi Kromowidjojo?

Er worden zelden straatnamen vernoemd naar personen die nog in leven zijn. Straatnamen geef je immers voor de eeuwigheid - zo is de gedachte - en daarom is de regel dat een te vernoemen persoon ten minste tien jaar dood moet zijn. Deze regel moet voorkomen dat te veel naar de waan van de dag wordt geleefd, en bovendien geeft dat even de tijd om af te wachten of na iemands overlijden geen nieuwe feiten boven tafel komen waardoor de overledene ineens minder geschikt is om vernoemd te worden. Leden van het koninklijk huis vormen een uitzondering op deze regel. Zo waren er al direct na de geboorte van prinses Amalia her en der gemeentes die een Prinses Amaliastraat kregen. Maar ook onze Olympische helden vormen een uitzondering op deze regel.

Er zijn een aantal plaatsen in Nederland waar straten vernoemd zijn naar Olympische sporthelden. Zo heeft Haarlemmermeer een Olympische wijk met straten zoals Marathonstraat, Estafette, Discus en Atletiekstraat, en het mooie blok met de straten Citius, Altius en Fortius. Maar er zijn ook straten vernoemd naar de Nederlandse goudenmedaillewinnaars Fanny Blankers-Koen, Sjoukje Dijkstra, Bep van Klaveren, Anton Geesink, Ard Schenk en Kees Verkerk. Van dit lijstje is alleen Bep van Klaveren meer dan tien jaar geleden overleden, in 1992 namelijk. Een gouden medaille overstijgt natuurlijk de waan van de dag... daar hoef je geen tien jaar voor te wachten!

Utrecht heeft trouwens ook een Anton Geesinkstraat. En wie woont daar op nummer 9? Anton Geesink! Hij is vermoedelijk de enige Nederlander die in een straat woont die officieel naar hem genoemd is. (Op het landgoed van prins Willem-Alexander en prinses Máxima staan bordjes met de namen Prinses Amalialaan, Prinses Alexia Julianapad en Prinses Ariane Wilhelminapad. De prinsesjes lijken dus ook aan hun eigen straat te wonen. Maar het gaat hier om straatnamen die niet officieel zijn gefiatteerd door de Wassenaarse gemeenteraad.)

Inge Dekker, Ranomi Kromowidjojo, Femke Heemskerk en Marleen Veldhuis wonnen vanochtend een gouden medaille op de Olympische Spelen in Peking. Voor hen is nu dus de weg vrij voor de benoeming van een eigen straat.

zondag 3 augustus 2008

Waar de straten geen namen hebben

Vertel me je straatnaam en ik zeg wie je bent. Kalverstraat? Klinkt als een dure bovenwoning. Dorpsstraat? Klinkt als een lief oud huisje in het centrum van het dorp. Handelskade? Ik gok op een oud pakhuis. Tamarindedreef? Zal wel een vrijstaande woning in een dure wijk zijn. Het is natuurlijk niet voor niks dat de toekomstige bewoners van een villapark in Nootdorp een tijdje geleden protesteerden tegen de voorgestelde straatnamen: "in een villapark horen geen 'straten', dat klinkt te eenvoudig. Wij willen 'dreven'!" Ja, we willen allemaal wel aan een 'dreef' wonen.

Zou het niet veel fijner zijn als we geen straatnamen hadden? Dan was gewoon alles en iedereen gelijk. U2 heeft daar in 1987 een beroemd nummer over gemaakt: "Where the Streets Have No Name". Zanger Bono vertelde in een interview over dit nummer:

"Iemand vertelde me ooit een interessant verhaal over Belfast. Als je weet in welke straat iemand woont, weet je niet alleen zijn godsdienst maar ook hoeveel hij verdient. Hoe verder je de heuvel op komt, hoe duurder de huizen zijn. Je kunt bijna vertellen hoe veel iemand verdient aan de hand van de straat waarin hij woont en de kant van de straat waaraan het huis staat. Toon ik dat hoorde, ben ik een nummer gaan schrijven over een plaats waar de straten geen namen hebben."


Een mooi nummer. En een mooie gedachte ook. Maar ik denk toch dat het afschaffen van straatnamen meer problemen veroorzaakt dan dat het oplost. Zo zal post naar "Bono - Ierland" misschien nog wel aankomen, maar of dat voor andere mensen ook gaat werken..?
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...